Bordspellen terminologie

Een jaar of 8 geleden ben ik via een vriend besmet geraakt met het bordspellen virus. Voor die tijd vond ik bordspellen ook al wel leuk maar veel verder dan een spelletje Catan of Stratego kwam ik niet. Ik kan mij nog goed herinneren dat hij allerlei woorden gebruikte zoals ‘tile-placement’ of ‘automa’ en dat ik geen flauw idee had waar hij het over had. Zoals het mij toen duizelde van deze woorden betrapt ik mijzelf er nu steeds vaker op ook deze woorden te gebruiken. Ook in bordspellenreviews en zelfs in de blogs van Meeples bordspellen kom je veel van deze termen tegen. Daarom leek het mij handig hier eens een blog aan te wijden.

Verschillende soorten spellen

Allereerst is het belangrijk te kijken naar verschillende soorten spellen. Hierbij zijn er spellen die in meerdere categorieën vallen. Op internet worden er verschillende categorie indelingen gebruikt maar de volgende categorieën kom je het meeste tegen:

  • Kaartspellen
  • Dobbelspellen
  • Familiespellen – Deze spellen zijn bedoeld om leuk te zijn voor de hele familie. Ze duren niet erg lang en zijn over het algemeen ook niet erg moeilijk. Voorbeelden van familiespellen zijn Agricola Familie EditieTicket to Ride en Set.
  • Behendigheidsspellen – Dit zijn spellen waarbij het allemaal draait om behendigheid, coördinatie en reflexen. Voorbeelden van spellen die hieronder vallen zijn bijvoorbeeld JengaMenara en Halli Galli.
  • Klassieke bordspellen – Spellen die je waarschijnlijk nog van vroeger kent: Schaken, Dammen, Ganzenbord. Deze spellen bestaan al decennia en worden nog steeds gespeeld. 
  • Partyspellen – Partyspellen zijn vooral geschikt voor grote groepen en de regels zijn vaak simpel. Het gaat vooral om de gezelligheid. Denk hierbij bijvoorbeeld aan Codenames30 Seconds en Exploding Kittens.
  • Strategische bordspellen – Spellen waarbij je echt moet gaan plannen en vooruit denken over je volgende zet. Deze spellen duren meestal wat langer en zijn vaak moeilijker om te spelen en om te leren. Voorbeelden van deze spellen zijn RiskCatan en Ark Nova.
  • Puzzelspellen / Denkspellen – Spellen waarbij je echt moet nadenken en puzzelen om aan de meeste punten te komen. Natuurlijk vallen hier alle Escape Room spellen onder (maar die zijn ook coöperatief) maar in deze categorie vallen ook spellen als Rummikub, Patchwork en Rush Hour.
  • Eurogames – Vroeger waren dit voornamelijk spellen die hun oorsprong hadden in Europa maar tegenwoordig is dit niet meer helemaal van toepassing. Spellen in deze categorie zijn nog wel te herkennen aan de volgende elementen: Meer strategisch/tactisch dan familiespellen waardoor de mechanismen van het spel belangrijker worden; Vaak zijn ze ontworpen door een Europese ontwerper – bijvoorbeeld door Uwe Rosenberg Weinig conflict, draait meer om verzamelen van grondstoffen en punten. Spelcomponenten zijn vaak abstract – bijvoorbeeld geen huisjes maar blokken bij terra mystica en vaak zijn de componenten ook van hout gemaakt (of in zoals bijvoorbeeld bij Catan was dat vroeger zo). Voorbeeld van deze spellen zijn Terra MysticaPuerto RicoCarcassonne en Catan.
  • Coöperatieve spellen – In coöperatieve spellen speel je niet tegen elkaar maar werk je juist samen  waarbij je samen het spel probeert te verslaan. Voorbeelden zijn De legenden van AndorDe Crew en Pandemic.
  • Legacy– Een spel waarbij meerdere potjes één verhaal vormen. Daarnaast worden gaandeweg het spel de spelregels elke keer weer wat aangepast. Voorbeelden van legacy spellen zijn Machi Koro LegacyKing’s Dilemma en Charterstone

Spelmechanieken

Nu we het hebben gehad over soorten spellen is het belangrijk nog te kijken naar verschillende spelmechanieken. Een spelmechanisme is hierbij de basis voor de manier waarop het spel gespeeld wordt. Het is niet mogelijk om alle spelmechanieken hier toe te lichten maar ik heb de belangrijkste verzameld. Vaak bestaan spellen hierbij overigens uit meerdere mechanismen.

Worker-Placement

Een spelmechaniek waarbij iedere speler zijn speelstukken (werkers), beurtelings, naar een beperkte hoeveelheid actievelden stuurt om vervolgens die acties uit te voeren. Meestal is er hierbij op een actieveld maar ruimte voor één werker, waardoor jouw inzet de keuzes voor je medespelers beperkt. Bekende worker-placement spellen zijn EverdellRajas of the Ganges en het Stenen Tijdperk.

Deck building

Een deck-builder is een spel waarbij iedere speler gebruik maakt van zijn eigen stapel kaarten. Tijdens een beurt neemt elke speler een aantal van deze kaarten op hand en speelt deze uit om zo nieuwe kaarten te krijgen. Als je stapel leeg is worden zowel de oorspronkelijke als de nieuwe kaarten geschud om je stapel zo steeds sterker te maken. Bekende deck-builder spellen zijn DominionClank en De Taveernen van de Oude Stad.

Een variant op deck building is bag building waarbij je geen kaarten verzamelt maar fiches die je vervolgens in een zak stopt en per beurt trek je dan een aantal fiches blind uit deze zak. Een voorbeeld van dit mechanisme is bijvoorbeeld De Kwakzalver van Kakelenburg.

Engine Building

 Dit zijn spellen waarbij je probeert een soort motor voor jezelf op te bouwen zodat je gedurende het spel steeds meer grondstoffen en/of punten krijgt. Een voorbeeld van zo’n spel is Wingspan, maar ook Terraforming Mars en Splendor vallen onder deze categorie.

Roll & write

Dit is een spel waarbij gebruikt wordt gemaakt van dobbelstenen en een schrijfblok. Elke keer als je gedobbeld hebt schrijf (of teken) je een combinatie van deze dobbelstenen op het schrijfblok. Zo dient het schrijfblok als scoreblad aan het einde van het spel. Bekende roll & write spellen zijn CleverKeer op Keer en Kingdomino Duel.

Een variant op Roll & Write is Draw & Write waarbij je kaarten met een schrijfblok combineert. Een voorbeeld hiervan is Patchwork Doodle.

Slagenspel

Hier betreft het een kaartspel waarbij sprake is van verschillende getallen en verschillende kleuren (of symbolen). Per beurt moet elke speler een kaart uit zijn hand afleggen. De eerste kaart bepaald hierbij de kleur die gevraagd wordt. Alle andere spelers moeten dan een kaart van dezelfde kleur afleggen. De speler die de hoogste kaart aflegt, wint alle kaarten van deze ronde (de slag). Bekende slagenspellen zijn Claim of De Crew

Tile-placement

Met tegellegspellen worden spellen bedoeld, waarbij je per beurt één of meerdere tegels in het spel moet leggen. Bekende voorbeelden hiervan zijn Carcassonne, Berenpark en De lampionnen van Lanzhou.

Area Control

Dit zijn spellen waarin het belangrijk is zoveel mogelijk gebieden onder je controle te krijgen door er de meerderheid te hebben. Een voorbeeld van een spel die dit mechaniek heeft is Risk maar ook Smallword en De paleizen van Carrara kunnen gezien worden als area control spellen.

Set collection

Spellen waarbij je probeert sets te verzamelen aan grondstoffen, kaarten of tokens. Deze sets leveren aan het einde van het spel punten op maar geven je vaak ook nog een speciale eigenschap die je gedurende het spel kan inzetten. Een voorbeeld van dit spelmechanisme is BoonanzaSushi Go of Potion Explosion.

Tot slot

Tot slot zijn er nog twee bordspellentermen die nog niet aan bod zijn gekomen maar wel belangrijk zijn om van gehoord te hebben.

Automa

Met een automa speel je tegen een denkbeeldige tegenspeler waarbij de acties van deze tegenspeler worden bepaald door een stapel kaarten. Het is dus niet hetzelfde als een solo variant van een bordspel waarbij je speciale spelregels hebt. Hier worden de acties juist door deze denkbeeldige tegenspeler bepaald door het omdraaien van kaarten en deze tegenspeler heeft ook vaak gewoon zijn eigen speelstukken. Spellen met een automa zijn o.a. Tapestry en Wingspan.

Shelf of shame

Wellicht dat een aantal van jullie dit al hebben meegemaakt: Je koopt een spel of misschien wel meerdere maar komt er maar niet aan toe deze te spelen. Dit bewuste spel staat dan op de ‘shelf of shame’. Het komt eigenlijk dus neer op een stapel spellen die elke keer om je aandacht vragen maar waar je maar niet aan toe komt om te spelen. 
.

Laat een reactie achter

Winkelwagen
De waardering van www.meeplesbordspellen.nl/ bij WebwinkelKeur Reviews is 9.3/10 gebaseerd op 353 reviews.
nl_NL